هرزگرد ها
23 تیر 1405
5دقیقه زمان مطالعه
هرزگرد (Idler Pulley) یکی از قطعات کوچک اما بسیار حیاتی در سیستم موتور خودرو است که وظیفه اصلی آن هدایت و تنظیم مسیر تسمه دینام (تسمه مارپیچ) است.
برای اینکه درک بهتری از نقش آن داشته باشید، بیایید این قطعه را دقیق‌تر بررسی کنیم:
۱. هرزگرد دقیقاً چه کاری انجام می‌دهد؟
در اکثر خودروهای امروزی، یک تسمه بلند (تسمه دینام یا تسمه کمکی) دور چندین قطعه مختلف می‌چرخد؛ قطعاتی مثل دینام، کمپرسور کولر، پمپ هیدرولیک فرمان و واتر پمپ.
هرزگرد در این میان دو وظیفه مهم دارد:
- هدایت مسیر: چون تسمه باید دور فولی‌های مختلف بچرخد، هرزگردها به عنوان «راهنما» عمل می‌کنند تا تسمه در مسیر صحیح باقی بماند و از روی فولی‌ها بیرون نپرد.
- افزایش سطح تماس: هرزگردها طوری طراحی شده‌اند که تسمه را به سمت فولی‌های قطعات دیگر فشار دهند تا سطح تماس تسمه با فولی بیشتر شود و از بکسوات کردن (لیز خوردن) تسمه جلوگیری کنند.
۲. چرا به آن «هرزگرد» می‌گویند؟
برخلاف فولیِ دینام یا کمپرسور که برای چرخاندن یک قطعه مصرف‌کننده نیرو (مثل ژنراتور برق) استفاده می‌شوند، فولی هرزگرد هیچ قطعه‌ای را نمی‌چرخاند و فقط آزادانه (به صورت هرز) دور بلبرینگ خودش می‌چرخد تا مسیر تسمه را اصلاح کند.
۳. علائم خرابی هرزگرد
هرزگردها به دلیل اینکه همیشه در حال چرخش هستند، مستعد خرابی بلبرینگ داخلی‌شان می‌باشند. علائم خرابی عبارتند از:
- صدای جیرجیر یا سوت‌کشیدن: رایج‌ترین علامت، شنیده شدن صدای سوت یا ناله مداوم از سمت تسمه است (مخصوصاً در دورهای پایین یا هنگام روشن کردن کولر).
- صدای خِرخِر (غرغر): اگر بلبرینگ هرزگرد فرسوده شده باشد، ممکن است صدای زبری شبیه خِرخِر کردن شنیده شود که با افزایش دور موتور، شدت آن بیشتر می‌شود.
- سفت شدن فرمان یا افت ولتاژ: اگر هرزگرد گیرپاژ کند (قفل شود)، تسمه می‌سوزد یا پاره می‌شود و در نتیجه عملکرد دینام، کولر و هیدرولیک مختل می‌شود.
- داغ شدن بیش از حد: اگر بلبرینگ خراب باشد، اصطکاک بالا می‌رود و قطعه به شدت داغ می‌شود که می‌تواند باعث ذوب شدن تسمه شود.
۴. نکات مهم در نگهداری
- تعویض دورهای: هرزگردها قطعات مصرفی هستند. معمولاً توصیه می‌شود همزمان با تعویض تسمه دینام، وضعیت هرزگردها نیز چک شود و در صورت نیاز تعویض گردد (پیشگیری از خرابی در جاده).
- کیفیت قطعه: همیشه از هرزگردهای باکیفیت استفاده کنید. بلبرینگ‌های بی‌کیفیت ممکن است در دورهای بالا داغ کرده و قفل کنند که می‌تواند منجر به پارگی تسمه و در موارد شدیدتر، آسیب به موتور (در صورت رفتن تسمه زیر تسمه تایم) شود.
- تست در زمان سرویس: وقتی مکانیک تسمه را باز می‌کند، از او بخواهید هرزگردها را با دست بچرخاند. اگر صدای خش‌خش می‌دهد یا لقی دارد، باید تعویض شود.
